Docat serie

Diaken René de Weerd heeft in opdracht de Docat uit het Duits vertaald, het vervolg op de Youcat. De komende maanden vertelt hij hierover. De Docat is via de parochie verkrijgbaar. Bestel hem bij ons secretariaat:  secretariaat@parochiemaria.nl of bij onze diaken diaken@parochiemaria.nl

Deel 1: Wat moet ik doen?

“Een christen, die in deze tijd geen revolutionair is, is geen christen.” Zo luidt de handtekening die paus Franciscus zette onder de Docat, de toegankelijke vertaling voor jongeren van de sociale leer van de katholieke Kerk, zoals die sinds paus Leo XIII is ontwikkeld. Een sociale leer die ervan uitgaat dat liefde zich werkelijk in daden uitdrukt, en niet alleen in woorden.

De Docat is een vervolg op de Youcat. De Youcat is een catechismus voor jongeren, waarbij de geloofsleer op een zeer toegankelijke wijze wordt uitgelegd. Bij het woord ‘catechismus’ willen de stekeltjes nogal eens overeind gaan staan. Maar de insteek is zeker anders dan bij de catechismus van vroeger: niet domweg uit je hoofd leren maar je eigen maken door lezing en gebed, gesprek en handelen. Want daar ligt de uitdaging.

De Youcat wil ingaan op de vraag: Wat geloven wij? De Docat gaat in op de vraag: Wat moet ik doen (het woordje do in de titel)? Wanneer je als christen een antwoord wil geven op die vraag ontkom je niet aan twee stappen die je moet zetten. Op de eerste plaats is het belangrijk dat je weet wat de opdracht is voor de christenen in onze wereld. Inhoudelijk verdieping is nodig. Je moet kunnen verantwoorden naar andere mensen waarom je zo handelt en niet anders. Want laten we eerlijk zijn, Christus kon in zijn tijd ook behoorlijk dwarsliggen. Hij at met zondaars, vergaf een overspelige vrouw, en stelde een Samaritaan als voorbeeld voor de strikt volgens de wet levende Joodse geestelijkheid. Wanneer we de sociale leer van de Kerk ons eigen hebben gemaakt, zijn we innerlijk vrij om er werkelijk naar te handelen. Revolutionair zijn, zoals de paus het uitdrukt.

Op de tweede plaats moet je in relatie tot de wereld om je heen treden. Niet leven alsof kerk en wereld twee verschillende leefwerelden zijn, maar met de ogen van Christus naar de wereld durven te kijken. Doen we recht aan ieder mens, aan onszelf, aan de mensen om ons heen, aan de mensen in onze omgeving, aan de mensen in onze wereld? Waarbij we het niet bij dromen of praten moeten laten, maar echt “de sociale leer op twee benen” worden.

Soms lijk de kerk suf, outdated, niet meer van deze tijd. Maar als je kennisneemt van de sociale leer van de Kerk, dan zie je hoe actueel die is, hoe hij goede, indringende vragen stelt bij brandende thema’s, zoals de waardigheid van iedere mens, de omgang met sociale media, het belang van werk, de invloed van de economie op het (samen)leven, de relatie Kerk en politiek, het milieu, de vrede. Juist de sociale leer biedt de Kerk de mogelijkheid om het verschil te maken in onze tijd! Zoals de paus zegt: “We kunnen met de kracht van het evangelie de wereld werkelijk veranderen.”

Komende tijd zal er in onze parochie aandacht worden besteed aan de Docat. Er zullen ook bijeenkomsten worden gehouden, ter presentatie maar ook ter verdieping. U bent van harte uitgenodigd om als parochie Maria mee te doen met een antwoord op de vraag: “Wat moet ik doen?”

Deel 2: De sociale leer van de Kerk

Jezus zegt: “Wat je voor de geringste broeders hebt gedaan, heb je voor Mij gedaan.” Voor veel christenen is dit het hart van het evangelie. Vele heiligen, zoals Franciscus, Vincentius en Moeder Teresa hebben door deze uitspraak van Jezus hun leven radicaal veranderd.

Heb je als Kerk dan eigenlijk wel een sociale leer nodig? Is het niet voldoende om vanuit de bewogenheid van het hart te handelen, je gewoon in te zetten voor de armen, onderdrukten of ontheemden? Bij een leer denk je aan het hoofd, bij inzet aan het hart.

De behoefte om een sociale leer van de Kerk te ontwikkelen ontstond in de tweede helft van de 19e eeuw. Die behoefte ontstond om twee redenen. Op de eerste plaats kwam er door de toenemende industrialisatie een meedogenloos kapitalisme op, waaruit een economie ontstond die de (kleine) mens letterlijk vernietigde. Arbeiders die 14 uur per dag moesten werken, en leefden in sloppenwijken. In Europa behoren deze toestanden grotendeels tot het verleden, maar buiten Europa maken ze in veel landen nog deel uit van de werkelijkheid: denk maar aan de slums of aan de arbeiders in Qatar.

Op de tweede plaats moest het christendom zich bezinnen op haar eigen identiteit. In dezelfde tijd ontstonden bewegingen met een eigen wereldbeeld of ideologie, zoals het socialisme en het communisme. Ook zij werden geraakt door het lot van de geringsten, maar vanuit andere beweegredenen en idealen. Zo voelde de Kerk de noodzaak om zich te bezinnen op haar eigen beweegredenen en idealen. Dat gebeurde voor het eerst in de encycliek Rerum Novarum van paus Leo XIII.

De sociale leer staat niet stil, is geen afgerond geheel. Onze maatschappij verandert voortdurend. Nieuwe problemen ontstaan en vragen om een gelovig antwoord. Zo schreef paus Franciscus in 2015 zijn encycliek Laudato Sí, die ingaat op de problemen van klimaat en duurzaamheid. En het gaat niet alleen meer om materiële problemen, maar ook bijvoorbeeld over ons omgaan met sociale media of wat nu eigenlijk het fundament van de samenleving is nu het gezin niet meer de stabiliteit biedt die opgroeiende mensen zo hard nodig hebben. Nadenken over deze problematieken kan richting geven aan het handelen. Dat is wat de sociale leer wil: uitgangspunten en idealen geven voor christelijk handelen, zodat iedere christen weet waarom.

De sociale leer geeft geen hapklare antwoorden op de sociale problemen. Maar hij helpt je wel om de antwoorden te vinden. Hij helpt je ontdekken wie je bent als christen, waar je roeping ligt in deze wereld en hoe je met de kracht van het evangelie de wereld werkelijk kunt veranderen.

Deel 3: Gods Masterplan

Het eerste verhaal in de Bijbel is het scheppingsverhaal. Het vertelt hoe God alles heeft geschapen, hoe Hij aan het begin staat van al wat bestaat. En dat niet alleen: er staat ook dat God zag dat alles goed was, heel goed zelfs. De schepping beantwoordt aan zijn bedoelingen. Je kunt je afvragen waarom God überhaupt de wereld heeft geschapen. Had Hij het niet gedaan, had Hij alles wat bestaat een hoop ellende bespaard. Toch heeft Hij de wereld geschapen, met al haar tekortkomingen, en gezegd dat het heel goed was. Dat zegt veel.

Op de eerste plaats vertelt het ons dat alles wat bestaat volgens Gods bedoeling bestaat. Hij heeft ons geschapen. Niet als een leuk speeltje, wat Hij weg kan gooien als het niet meer leuk is, alsof het niet meer van Hem is, maar als het werk van zijn handen. Hij wil dat wij bestaan. Met onze goede en slechte kanten. Niet uit onverschilligheid, maar uit liefde. Hij geeft om ieder van ons.

Op de tweede plaats heeft Hij een bedoeling met ons. Vaak denken we dat God ver van ons af staat, dat we Hem niet kunnen kennen en dat we zijn wil niet kunnen doorgronden. Dat we daarom ook niet kunnen weten wat zijn bedoeling is, ook niet met ons. Maar dat weten we juist wél. Dat vertelt ons het evangelie van eerste Kerstdag: ‘Niemand heeft ooit God gezien; de Eniggeboren Zoon, die in de schoot des Vaders is, Hij heeft Hem doen leren kennen,’ Jezus is de weg, de waarheid en het leven. Door Hem weten we wat God met ons van plan is, kennen we zijn bedoeling.

God geeft om zijn schepping. God geeft om alle schepselen, de vogels in de lucht, de lelies in het veld, en om ieder van ons. Omdat God de liefde zelf is, en wij het werk van zijn handen zijn. Die liefde heeft Hij ons betoont in Jezus Christus. In Hem zien we de liefde van God voor heel de schepping, ook en juist in haar tekortkomingen.

Hij heeft ons mensen geschapen als zijn beeld en gelijkenis. Dat geeft ook zijn bedoeling aan met de schepping. Net zoals Hij ons, als zijn schepping, liefheeft, zijn wij ook geroepen de schepping in het algemeen, maar onze naaste in het bijzonder, ook lief te hebben. Gods liefde loopt als een rode draad door heel de schepping. Ieder van ons is geroepen die draad op te pakken. Ieder van ons is geroepen Gods schepping lief te hebben.

Dat is het masterplan van God. De opdracht om geheel de schepping – ook met alle tekortkomingen – lief te hebben begint bij de liefde tot God de Schepper. Alleen door de Schepper lief te hebben kunnen we het schepsel – met al zijn onvolkomenheden – liefhebben. De sociale leer begint daarom bij God de schepper, zijn liefde voor de schepping, en onze opdracht die liefde op te pakken en in ons eigen leven op een concrete wijze vorm te geven.

Ga er maar aan staan! Een hele uitdaging!

 De Docat is via de parochie verkrijgbaar. Bestel hem bij ons secretariaat secretariaat@parochiemaria.nl of bij onze diaken diaken@parochiemaria.nl